Wystawa „Łzy szczęścia” w Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki to największa prezentacja prac z imponującej kolekcji tej instytucji. Ta niezwykła ekspozycja łączy dzieła najważniejszych twórców współczesnej polskiej sztuki z ostatnich dekad. „Łzy szczęścia” stają się symboliczną opowieścią o emocjach i ich wielowymiarowości – od radości, przez wzruszenie, aż po trudne stany wyobcowania i rozpaczy.
Zachęta prezentuje obszerny zbiór prac z kolekcji
Na wystawie „Łzy szczęścia” między 08.06 – 29.09.2024 mogliśmy zobaczyć kilkadziesiąt dzieł pochodzących z bogatego zbioru Zachęty, obejmującego niemal 3700 obiektów. Prace te tworzą narrację, która przywołuje zarówno wydarzenia przełomowe w polskiej historii sztuki, jak i kontekst emocji, które dzieła te wywołują dzisiaj. Przestrzeń galerii wypełniają prace w różnych mediach: od wideo, przez rzeźbę, po instalacje i performanse.
Obok klasycznych już dzieł takich twórców jak Alina Szapocznikow, Zofia Kulik czy Magdalena Abakanowicz, zobaczymy także współczesne realizacje artystów m.in Julity Wójcik czy Wojciecha Bąkowskiego, którzy wnoszą nowe perspektywy do rozmowy o emocjach i roli sztuki w dzisiejszym świecie. Tworzy się tu niezwykły dialog międzypokoleniowy, podkreślający problematykę wystawy – dla kogo jest sztuka i galeria sztuki?
Wystawa Łzy szczęścia, czyli opowieść o emocjach
Kuratorzy wystawy Maria Brewińska, Michał Jachuła, Katarzyna Kołodziej-Podsiadło, Joanna Kordjak podjęli się ambitnego zadania stworzenia opowieści o emocjach – tych, które wykraczają poza proste podziały na radość i smutek. Dzieła na wystawie podejmują tematy zarówno słodko-gorzkich doświadczeń, jak i stanów rozpaczy czy wyobcowania. Jakie uczucia wywołują w nas te prace dziś? Czy wciąż budzą kontrowersje i skandale, jak niegdyś, gdy tematami tabu były choroba, starość czy niepełnosprawność?
Wystawa zadaje też ważne pytania: dla kogo powstają ekspozycje? Czy wszyscy czują się w galerii sztuki reprezentowani, czy też są grupy, które nie znajdują w niej swojego miejsca? Jak Zachęta, jako instytucja kultury, może odpowiadać na potrzeby społeczności? Odpowiedzi na te pytania są kluczowe dla koncepcji „Łez szczęścia”, które, oprócz prezentacji dzieł, dążą do stworzenia przestrzeni dialogu.
Łzy szczęścia Oskara Dawickiego
Centralnym elementem wystawy jest praca wideo Oskara Dawickiego, który znany jest z ironiczno-groteskowego podejścia do sztuki. Wideo ukazuje płaczącego artystę, którego łzy, zamiast spływać ku dołowi, unoszą się w górę. Ta scena wprowadza widza w trans, wydaje się pokonywać prawa fizyki i podkreślać odmienność łez szczęścia od łez smutku.
Twarz artysty staje się miejscem gry emocji – jego mimika oraz nienaturalny ruch łez tworzą niepokojący, a jednocześnie głęboko poruszający efekt. Film do, którego muzykę skomponował Paweł Mykietyn, doskonale oddaje ambiwalencję emocji, przechodząc od euforii do wyobcowania i niemożności rozładowania wewnętrznych napięć. Tytuł filmu posłużył za inspirację do nazwania całej wystawy.
Bogaty program performatywny
„Łzy szczęścia” to nie tylko statyczna wystawa – to także przestrzeń aktywności publiczności i programu performatywnego. Ekspozycji nie brakuje performansów i działań artystycznych, które zachęcają do alternatywnego odbioru sztuki. Program ten uwzględnia różnorodne sposoby funkcjonowania w świecie i różną wrażliwość odbiorców, oferując przestrzeń do wielozmysłowego doświadczenia dzieł sztuki.
Kuratorzy wystawy starają się, by ekspozycja była miejscem, gdzie spotykają się różne grupy społeczne, często pozbawiane głosu w instytucjach sztuki. W ramach specjalnego programu „Laboratorium” planowane są działania partycypacyjne, których celem jest zwiększenie dostępności i otwartości galerii na potrzeby osób z doświadczeniem migracyjnym, uchodźczym czy osób opiekujących się innymi.
Katarzyna Kozyra zamieszkała w galerii?
W ramach wystawy „Łzy szczęścia” jednym z najbardziej intrygujących elementów jest performans Katarzyny Kozyry, znanej z odważnych i często kontrowersyjnych działań artystycznych. Kozyra postanowiła na kilka tygodni zamieszkać w jednej z sal wystawowych Zachęty, czyniąc galerię nie tylko miejscem prezentacji sztuki, ale także przestrzenią codziennego życia artysty. Jest to wyjątkowe doświadczenie, które wykracza poza tradycyjne granice między sztuką a rzeczywistością.
Artystka, która wielokrotnie w swoich pracach podejmowała tematykę tożsamości, cielesności i kobiecości, także i tym razem zwraca uwagę na procesy, jakie zachodzą między artystą, dziełem i odbiorcą. Jej obecność w galerii staje się swoistym eksperymentem, który stawia pytania o rolę artysty w kontekście instytucji sztuki oraz interakcji z publicznością. Kozyra nie tylko obserwuje reakcje widzów, ale wchodzi z nimi w interakcję, a jej performans staje się żywą, ciągle zmieniającą się częścią ekspozycji.
Oprowadzanie kuratorskie – dialog artysty z dziełem
Jednym z istotnych elementów wystawy „Łzy szczęścia” są oprowadzania kuratorskie, które oferują widzom możliwość głębszego zrozumienia prezentowanych prac i założeń kuratorskich. Oprowadzania te nie są jednak tradycyjnymi wykładami – to forma dialogu między kuratorami, artystami a publicznością, która pozwala na wymianę refleksji na temat sztuki, emocji i ich wpływu na nasze postrzeganie świata.
Podczas oprowadzań kuratorzy szczegółowo omawiają koncepcje stojące za poszczególnymi pracami oraz prezentują ich historyczny i społeczny kontekst. Dzięki temu widzowie mają okazję poznać nie tylko estetyczną stronę dzieł, ale także ich ukryte znaczenia, emocje, które wzbudzały w przeszłości, oraz to, jak są interpretowane współcześnie. Takie podejście otwiera przed publicznością nowe perspektywy na sztukę współczesną i pozwala na bardziej osobiste przeżycie wystawy.
Dodatkowo, dialog ten wzbogacany jest o współczesne komentarze zarówno ze strony zaproszonych artystów i artystek, jak i odbiorców, co czyni wystawę niezwykle dynamiczną. Oprowadzania kuratorskie stają się więc platformą do dyskusji o zmianach społecznych, które mają odzwierciedlenie w sztuce. Prace, które kiedyś szokowały lub wywoływały skandale, dziś mogą być postrzegane w zupełnie innym świetle, co stanowi interesujący punkt wyjścia do rozmów o ewolucji wrażliwości artystycznej i społecznej, podkreślając ważną rolę sztuki współczesnej i instytucji kultury.
Źródła:
https://zacheta.art.pl/pl/wystawy/lzy-szczescia
https://zacheta.art.pl/pl/kalendarz/lzy-szczescia
https://zacheta.art.pl/pl/kolekcja/katalog/dawicki-oskar-lzy-szczescia
https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/lzy-szczescia-najwieksza-wystawa-kolekcji-zachety
