Irena Sendlerowa była jedną z najważniejszych postaci II wojny światowej w Polsce. Jej odwaga, determinacja i niezłomna postawa na zawsze wpisały się w historię naszego kraju. Urodzona w 1910 roku w Warszawie, to właśnie w tym mieście, które ukształtowało jej osobowość, dokonała swoich niezwykłych czynów w jednym z najtragiczniejszych momentów w historii. Od pierwszych dni niemieckiej okupacji angażowała się w pomoc potrzebującym, stając się symbolem bohaterstwa. Irena Sendlerowa jest szczególnie znana z uratowania około 2500 dzieci z warszawskiego getta, jednak jej działania wykraczały poza samo ratowanie życia – świadczyły o niezłomnej wierze w wartość ludzkiego życia i konieczności działania, mimo ogromnego ryzyka.
Wczesne lata, które budowały fundamenty empatii
Irena dorastała w domu, w którym pomoc innym była czymś naturalnym i bezinteresownym. Jej ojciec, Stanisław Krzyżanowski, po przeprowadzce do Otwocka, zajął się leczeniem biedoty żydowskiej oraz chłopów, nie zwracając uwagi na ich status społeczny, pochodzenie czy wyznanie. Jego bezinteresowna pomoc i wrażliwość na los innych ludzi odcisnęły trwały ślad na młodej Irenie. To właśnie w Otwocku miała także okazję nauczyć się języka jidysz, co miało później duże znaczenie w jej działalności. Po zdaniu matury w 1927 roku Irena wróciła do Warszawy, gdzie rozpoczęła studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Po dwóch latach przeniosła się na Wydział Humanistyczny, wybierając polonistykę. Na Uniwersytecie Warszawskim, w czasach wzrastającego antysemityzmu, Irena konsekwentnie stawała w obronie swoich żydowskich koleżanek, traktując je na równi z sobą. Te doświadczenia umocniły ją w przekonaniu, że należy walczyć o prawa osób najbardziej narażonych na dyskryminację.
Czas wojny – gdy miasto płonęło, ona walczyła o życie innych
Okupacja niemiecka zmieniła Warszawę, Irena pracowała jako opiekunka społeczna w Referacie Opieki Otwartej w Wydziale Opieki i Zdrowia Zarządu Miejskiego w Warszawie, jednak pomoc jaką chciała nieść stawała się coraz bardziej niemożliwa ze względu na ograniczenia jakie zaczęła wprowadzać władza niemiecka. Po utworzeniu getta w 1940 roku i całkowitym odizolowaniu Żydów, Sendlerowa postanowiła, że się nie podda i udało się jej zdobyć legitymację pracownika kolumny sanitarnej, aby legalnie mogła przebywać na terenie getta i dalej nieść pomoc osobom, które tam się znajdowały.
W ramach działań w Wydziale Opieki i Zdrowia fałszowała wywiady środowiskowe, zmieniając życiorysy dzieci żydowskich, które trafiały do zakładów opiekuńczych jako polskie sieroty. W listopadzie 1942 roku nawiązała współpracę z Radą Pomocy Żydom „Żegota”, co nadało jej działalności bardziej zorganizowany charakter i zapewniło wsparcie finansowe. Stała się koordynatorką oraz najbardziej aktywną uczestniczką akcji wyprowadzania dzieci z getta. Dzieci przemycano w skrzyniach, workach, a nawet trumnach, narażając się na śmierć. We wrześniu 1943 roku objęła kierownictwo referatu dziecięcego „Żegoty” i pełniła tę funkcję do końca okupacji.
Brutalna cena odwagi jaką musiała zapłacić Sendlerowa
W 1943 roku Irena Sendlerowa została wydana w ręce Gestapo, aresztowana i poddana brutalnym próbom wymuszenia na niej przyznania się do konspiracyjnej działalności na rzecz pomocy Żydom. Niezłomnie jednak nie zdradziła żadnej informacji, narażając własne życie. Uratowało ją wsparcie Żegoty, która przekupiła niemieckich strażników, umożliwiając jej ucieczkę.
Jednak kłopoty Ireny nie zakończyły się wraz z tą dramatyczną sytuacją. W 1944 roku jej nazwisko znalazło się na tzw. liście proskrypcyjnej – zestawieniu osób uznawanych za zagrożenie dla interesów narodowych, co wiązało się z groźbą dekonspiracji, a nawet zamachów na życie. Pomimo tego zagrożenia Sendlerowa pozostała niezłomna, kierując się głębokim poczuciem moralności i odpowiedzialności za życie innych. Irena Sendlerowa nigdy nie podała dokładnej liczby dzieci, które uratowała. Z pokorą i żalem twierdziła, że było ich zbyt mało, wierząc, że podczas wojny można było ocalić więcej istnień.
Skromność, dziedzictwo i późne uznanie Ireny Sendlerowej
Po wojnie Irena Sendlerowa żyła skromnie, unikając rozgłosu i poświęcając się pracy społecznej oraz wychowywaniu dzieci. Dopiero w 1963 roku opublikowała pierwszy artykuł na ten temat, a cztery lata później, w 1967 roku, udzieliła wywiadu tygodnikowi „Prawo i Życie”. W tych latach jej historia zaczęła być stopniowo odkrywana, choć sama Sendlerowa pozostawała skromna i nie dążyła do publicznego uznania. Otrzymała prestiżowy tytuł Sprawiedliwej wśród Narodów Świata, a w 2007 roku nominowano ją do Pokojowej Nagrody Nobla. Irena zmarła 12 maja 2008 roku w Warszawie, pokazując całemu światu, że niezłomna wiara w czynienie dobra potrafi zdziałać cuda.
Źródła:
- Wikipedia – Irena Sendlerowa
Link: https://pl.wikipedia.org/wiki/Irena_Sendlerowa - „Irena Sendlerowa. Życie w ukryciu” – Anna Mieszkowska
