Warszawa to miejsce, które w swojej przestrzeni publicznej ma wiele zabytków – pozostałości po murach getta, wieloletnie kamienice, tablice pamiątkowe, czy mniej znane rzeźby i pomniki. Właśnie o tych ostatnich, będzie można dowiedzieć się więcej z tego artykułu. Najbardziej reprezentatywną rzeczą, która przychodzi do głowy, myśląc o warszawskich pomnikach, jest Kolumna Zygmunta III Wazy na Placu Zamkowym. Aczkolwiek, stolica Polski ma o wiele więcej do zaoferowania w kwestii rzeźb, które można spotkać tu praktycznie na każdym kroku. Zatem nie pozostaje nic innego, jak przedstawienie 5 ciekawych pomników, które niewątpliwie zasługują na to, by je zobaczyć.
Pomnik Małego Powstańca – pamiątka o najmłodszych, którzy walczyli w powstaniu warszawskim
Pomnik Małego Powstańca chwyta za serce każdego, kto znajdzie się przed jego obliczem. Rzeźba przedstawia kilkuletniego chłopca, który na swojej dziecięcej główce musi utrzymać pełnowymiarowy hełm niemieckiego żołnierza. Za duży mundur i za duże o kilka rozmiarów buty, do tego trzymany w dziecięcych rączkach karabin, dopełniają to przejmujące uczucie, gdy patrzy się na cały pomnik. Niemal zawsze ktoś zostawia tu kwiaty i znicze.
Pomnik znajduje się na Podwalu na Starym Mieście. W swojej formie upamiętnia on wszystkich najmłodszych uczestników powstania warszawskiego, a tych było sporo. Często uczestniczyli w przekazywaniu meldunków i ze względu na swoje małe rozmiary, znacznie sprawniej potrafili poruszać się w ciasnych kanałach. Pomnik ten niewątpliwie jest warty zobaczenia, ponieważ w bezpośredni i surowy sposób oddaje tragizm wojny, która nie oszczędzała nawet najmłodszych.
Pomnik Fryderyka Chopina – miejsce jednocześnie historyczne i muzyczne
Rzeźba, która przedstawia najsłynniejszego polskiego kompozytora, idealnie łączy się z miejscem, w którym została ustawiona. Mowa tu oczywiście o Łazienkach Królewskich. Postać Fryderyka Chopina przybiera tutaj pozę siedzącego mężczyzny, opartego o wierzbę, która zdaje poruszać się na wietrze, dając tym samym wrażenie ciągłego ruchu. Dodatkowo ułożenie jej gałęzi sprawia, że przybierają one formę złożonych palców jak u dłoni pianisty.
Jak zostało wspomniane wyżej, pomnik ten znajduje się w jednym z najciekawszych parków stolicy, czyli Parku Łazienkowskim. W sezonie letnim odbywają się tu darmowe koncerty chopinowskie, które cieszą się ogromną popularnością. Nic nie komponuje się tak dobrze z muzyką klasyczną, jak świeże powietrze, powolne ruchy wody i odpoczynek na zielonej trawie.
Jest to miejsce absolutnie magiczne i bardzo symboliczne, więc zdecydowanie warto się tam wybrać.
Pomnik Lotnika – dwa symbole w jednym miejscu
Pomnik ten jest hołdem dla polskich lotników. Przedstawia on dumnego, emanującego odwagą mężczyznę, który oparty jest o śmigło samolotu. Początkowo mieścił się on na Placu Unii Lubelskiej i stał się tamże symbolem niezłomności Polaków, żyjących pod okupacją niemiecką. W swojej książce „Kamienie na szaniec” Aleksander Kamiński opisał akcję „Rudego”, czyli Jana Bytnara. Bohater ten namalował na cokole pomnika symbol Polski Walczącej, co było jedną z największych akcji sabotażowych, ponieważ niedaleko swoją siedzibę miało gestapo.
W 1944 roku, niemieccy żołnierze zniszczyli pomnik. Został on odbudowany i wzniesiony ponownie w latach sześćdziesiątych XX wieku. Stanął on jednak w innym miejscu, ponieważ znajduje się teraz na skrzyżowaniu ulic Żwirki i Wigury i Wawelskiej. Jest to symboliczne miejsce, ponieważ jadąc z lotniska Chopina do centrum miasta, prawdopodobnie będzie przejeżdżać się obok pomnika. Nie zapomniano także o „Rudym”, ponieważ zdecydowano umieścić na cokole znak Polski Walczącej, co jest kolejnym dobrym powodem, aby zobaczyć ten monument na żywo.
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego, jednego z ojców polskiej niepodległości
Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego – wielkiego kompozytora i polityka, jest wart zobaczenia ze względu na jego historię, formę, a także samo upamiętnienie człowieka, który swoimi zabiegami za granicą, bardzo przysłużył się polskiej sprawie. Pomnik powstał z inicjatywny Polonii i został stworzony jeszcze pod koniec dwudziestolecia międzywojennego. Krótko po wybuchu wojny Niemcy chcieli go przetopić, ale w miarę szybko pomnik został rozebrany i zakopany w częściach na terenie Odlewni Metali Półszlachetnych na Solcu.
Po wojnie zmieniał on swoje lokalizacje. Wiele lat spędził w muzealnych piwnicach, następnie został wystawiony przy Muzeum Narodowym. Planowano postawić go w majestatycznym parku – Skaryszewskim, który nosi imię Ignacego Paderewskiego. Zdecydowano się jednak na miejsce przy Wyższej Szkole Muzycznej, gdzie studiował kompozytor. Z biegiem lat pomnik jednak przeniesiono i do dziś można oglądać go w Parku Ujazdowskim.
Pomnik Mikołaja Kopernika – gdzie kultura i sztuka miesza się z astronomią
Pomnik wielkiego polskiego astronoma jest wart zobaczenia przez swoją formę, jak i bogatą historię. Przedstawia on Mikołaja Kopernika trzymającego w jednej dłoni cyrkiel a w drugiej sferę armilarną, czyli ważne narzędzia astronomiczne, z jakimi pracował. W czasie okupacji niemieckiej tablica znajdująca się na pomniku, która nawiązywała do narodu polskiego, została zastąpiona bardziej „ogólną’’ wersją. To tutaj swój udział ma kolejny z bohaterów książki „Kamienie na szaniec’’, czyli Maciej Aleksy Dawidowski, znany jako „Alek’’. Zdjął on niemiecka tablice z pomnika i wrzucił ją do pobliskiej zaspy śniegu.
Po wojnie pomnik został uszkodzony i przeznaczony na złom. Znaleziono go jednak we wsi Hajduki Nyskie i po udanej rekonstrukcji powrócił do Warszawy na swoje pierwotne miejsce, czyli Krakowskie Przedmieście przed gmach pałacu Staszica. Będąc przy pomniku, warto zwrócić uwagę na jego otoczenie, ponieważ w 2007 roku zaprojektowano płaski model układu słonecznego, który otacza cały monument. Odwiedziny Mikołaja Kopernika w tym miejscu to zatem jednocześnie lekcja sztuki, kultury, historii i astronomii.
Podsumowując, warszawskie pomniki skrywają w sobie wiele symboli. Każdy z wyżej przedstawionych obiektów opowiada własną historię i udowadnia, że Warszawa jest miastem o wielu twarzach, które warto odkrywać. To zatem doskonała okazja do długich i edukacyjnych spacerów, które pozwolą jeszcze bardziej poznać tych 5 niesamowitych pomników. Przy okazji, na pewno trafi się na coś, co nie zostało wspomniane w tym artykule, wszak stolica Polski posiada ogromne zasoby pomników w wielu miejscach.
Bibliografia:
Łazienki Królewskie – oficjalna strona, https://lazienki-krolewskie.pl/pl, dostęp 01.04.2026.
,,Pomnik Małego Powstańca”, Gloshistorii, https://gloshistorii.pl/p/pomnik-malego-powstanca/, dostęp 01.04.2026.
Warszawa – oficjalny portal miasta, https://um.warszawa.pl/, dostęp 01.04.2026.
Wikipedia: Wolna encyklopedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Strona_g%C5%82%C3%B3wna, dostęp 01.04.2026.
Woźniak R. ,,Historia pomnika Lotnika w Warszawie’’, naszemiasto, 12.11.2012, https://naszemiasto.pl/historia-pomnika-lotnika-w-warszawie/ar/c1-4495420, dostęp 01.04.2026.
